چرا تهیه صورت های مالی مهمترین مهارت هر حسابدار هست؟
تهیه صورتهای مالی، نقطه اوج فرآیند حسابداری هست، یعنی میشه گفت آخرین مرحله از فرآیند حسابداری مالی هست.
تمام ثبتهای حسابداری، اسناد مالی، خلاصه سازی، گزارش گیری، اصلاحات پایان دوره و عملیات حسابداری در نهایت به تهیه صورتهای مالی منتهی میشه.
به همین دلیل، هر حسابداری که بتونه صورتهای مالی را به صورت صحیح، استانداردهای حسابداری ایران (برای درک استانداردهای حسابداری این مقاله رو مطالعه کن) و عملی تهیه بکنه، از ارزش و جایگاه بالاتری در بازار کار برخوردار هست.
این روزها خلیلی از شرکتها موقع جذب و استخدام حسابدار، تنها به آشنایی با ثبتهای حسابداری یا نرمافزارهای مالی اکتفا نمیکنن؛ بلکه انتظار دارن فرد بتونه صورت های مالی از جمله وضعیت مالی، صورت سود و زیان، صورت تغییرات در حقوق مالکانه و جریانهای نقدی رو طبق استانداردهای حسابداری ایران تهیه و بررسی بکنه.
از طرف دیگر، تهیه صورتهای مالی فقط یک مهارت برای پایان سال مالی نیست. این مهارت به حسابدار کمک میکند وضعیت مالی شرکت را بهتر تحلیل بکنه، اشتباهات را شناسایی بکنه، اطلاعات قابل اتکا در اختیار مدیران قرار بده و در فرآیند حسابرسی عملکرد موفقتری داشته باشه.
اگر هدفتون پیشرفت شغلی، افزایش درآمد یا فعالیت به عنوان یک حسابدار حرفهای هست، یادگیری عملی تهیه صورتهای مالی یکی از مهمترین سرمایه گذاری هایی هست که میتونید روی مهارتهای خودتون داشته باشید.
✅ در ادامه این مقاله، مراحل آموزش عملی تهیه صورتهای مالی را گامبهگام باهمدیگه بررسی میکنیم؛
در حال حاضر و طبق بند ۹ از استاندارد حسابداری شماره ۱ ایران مصوب ۱۳۹۷، ما پنج عدد صورت مالی اساسی به همراه یادداشتهای توضیحی و اقلام مقایسه ای داریم،به صورتی دیگه می تونیم اینطور هم بیانش کنیم،یک صورت مالی کامل میتونه حداقل شامل ۱۰ صورت مالی به همراه یادداشت های توضیحی باشه.
۵ صورت مالی طبق بند ۹ استاندارد حسابداری شماره یک ایران (مصوب اسفند ۱۳۹۷):
صورت وضعیت مالی (ترازنامه قدیم)
صورت سود و زیان
صورت سود و زیان جامع
صورت تغییرات در حقوق مالکانه
صورت جریانهای نقدی
چند سوال و پاسخ مهم در مورد صورتهای مالی که ندانستن اونها میتونه منجر به خطا کردن توسط شما عزیزان بشه:
آیا به کار بردن عبارت “ترازنامه” به جای “صورت وضعیت مالی” نادرسته؟
خیر نادرست نیست، اما استاندارد حسابداری شماره یک و صورتهای مالی نمونه سازمان حسابرسی، پیشنهاد دادن که طبق استانداردهای حسابداری بین المللی عنوان صحیح برای این صورت مالی، صورت وضعیت مالی هست نه ترازنامه،
آیا میتونیم صورت وضعیت مالی رو مثل سابق (ترازنامه) به شکل T ارائه بدیم، یا حتما باید طبق صورت های مالی نمونه جدید اون رو با صورت یک ستون از بالا به پایین ارائه بدیم؟
خیر، با وجود اینکه استاندارد حسابداری شماره ۱ و صورت های مالی نمونه گفتن که صورت وضعیت مالی باید به صورت ستونی و از بالا به پایین ارائه بشه، هیچ منعی در استاندارد ۱ و صورتهای مالی یاد شده مبنی بر عدم ارائه صورت وضعیت مالی به شکل T نداریم،
قبل از سال ۱۳۹۷ “گردش حساب سود یا زیان انباشته” در زیرِ صورت سود و زیان ارائه میشد، اما بعد از تغییرات استانداردها در اسفند ۱۳۹۷، سرنوشتِ گردش حساب سود یا زیان انباشته چی شد؟
در اسفند ۱۳۹۷ که استانداردها دچار تغییر شدن، گردش حساب سود یا زیان انباشته از زیرِ صورت سود یا زیان انباشته حذف شد و یک صورت مالی جدید به اسم “صورت تغییرات در حقوق مالکانه” ایجاد شد که تغییراتِ اجزای حقوق مالکانه از جمله سود یا زیان انباشته رو نشون میده،
آیا تمام شرکتها برای تهیه صورت های مالی خودشون، باید استانداردهای حسابداری و صورتهای مالی نمونه سازمان حسابرسی رو رعایت کنن؟
تمام شرکتها و اشخاصی که مشمول طبقه بندی بر اساس ”حجم و فعالیت” برای حسابرسی شدن توسط مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران طبق ماده ۲۷۲ قمم هستن و همچنین اشخاصی که تا مبلغ خاصی قصد دریافت تسهیلات از بانکها دارن، باید صورت های مالی حسابرسی شده ارائه بدن و یکی از الزامات و ارائه صورتهای مالی حسابرسی شده، رعایت استانداردهای حسابداری و صورت های مالی نمونه هست.
در ادامه، میپردازیم به یک تعریف ساده و خودمونی از تمام صورتهای مالی؛
صورت وضعیت مالی:
یه صورت مالی که به من نشون میده شرکت از نظر “وضع مالی”، “قدرت نقدینگی واسه پشتیبانی از تعهدات جاری”، “توانایی پشتیبانی از تعهدات بلند مدت”، ”ساختار سرمایه”، “بدهیهای بلند مدت” و… توی چه وضعی هست و در کل میزان داراییها و بدهیها و حقوق مالکانه شرکت رو بهم نشون میده. این صورت مالی قبل از سال ۱۳۹۷ به شکل T ارائه میشد و نشانی بود از معادله اساسی حسابداری یعنی دارایی برابر است با حاصل جمع سرمایه و بدهی، اما بعد از اسفند ۱۳۹۷ و تغییرات استانداردهای حسابداری توسط سازمان حسابرسی با هدف مشابهت و هم سویی بیشترِ استانداردهای ملی ایران با استانداردهای حسابداری نام این صورت مالی تبدیل شد به صورت وضعیت مالی و معادله اساسی حسابداری تبدیل شد به؛ دارایی برابر هست با حاصل جمع بدهی و حقوق مالکانه، و بعد از این تغییرات، صورت وضعیت مالی به شکل یک ستون ارائه میشه یعنی در کل تمام داراییها و بدهیها و حقوق مالکانه در یک گزارش ستون مانند و عمودی از بالا به پایین به ترتیب زیر ارائه میشه؛ داراییهای غیر جاری، داراییهای جاری، حقوق مالکانه، بدهیهای غیر جاری، بدهیهای جاری.
نکته: این شکل و محتوای ارائه برای صورت وضعیت مالی یک حالت ثابت و تغییر ناپذیر نیست و در استاندارد حسابداری شماره یک ایران چندین استثنإ و یه حالتی تبصره داریم که دست تهیه کنندگان صورتهای مالی رو برای ارائه اقلام و ترتیب اونها و شکل طبقه بندی، باز میذاره.
صورت سود و زیان:
این صورت مالی یه صورت مالی هست که تمام درآمدها و هزینههای تحقق یافته رو به ما نشون میده. (مفهوم درآمد و هزینه تحقق یافته و نیافته با وجود صورت سود و زیان جامع معنا پیدا میکنه)، این صورت مالی میتونه شامل موارد زیر باشه؛ درآمد عملیاتی، بهای تمام شده، هزینههای فروش، عمومی و اداری، سایر درآمدها و سایر هزینههای عملیاتی، هزینه کاهش ارزش دریافتنیها، سایر درآمدها و هزینههای غیر عملیاتی، هزینه مالی، هزینه مالیات و….
نکته: استاندارد حسابداری شماره یک ایران دو شکلِ ارائه برای هزینهها در صورت سود و زیان پیشنهاد داده؛
ارائه هزینهها بر اساس ماهیت: هزینه هات رو بر اساس ماهیتی که تو شرکت دارن ارائه بده، مثل هزینههای اسهتلاک، هزینه مصرف موجودی کالا، هزینه کارکنان (این روش میتونه برای اهداف پیش بینی جریان های نقد آینده مفید باشه)،
ارائه هزینهها بر اساس کارکرد:هزینههات رو به کارکردی که توی شرکت دارن ارائه بده، مثلأ چه هزینهای مربوط به بهای تمام شده اس، چه هزینه ای مربوط به فروش و … هست بیا تفکیک کن (این روش تا حدودی دست خوشِ سلیقههای شخصی حسابداران هست چراکه توی این روش باید بهای تمام شده محاسبه و تسهیم بشه و در نتیجه خالی از سو گیری نیست)
نکته: استاندارد یک هیچ وقت اجباری در انتخاب یک روش خاص از بین این دو روش برای ارائه هزینهها قرار نداده، فقط پیشنهاد داده چونکه روش ارائه هزینهها بر اساس ماهیت اطلاعات بهتر و مربوط تری به استفاده کنندهها میده، پیشنهاد میشه این روش استفاده بشه،
نکته: روش مبتنی بر کارکرد اطلاعات مربوطتر ولی غیر قابل اتکاتری نسبت به روش مبتنی بر ماهیت، برای ارائه هزینهها به دست میده.
صورت سود و زیان جامع:
این صورت مالی شامل تمام درآمدها و هزینههای تحقق یافته و تحقق نیافته هست. درآمدها و هزینه های تحقق یافته که شامل تمام اقلام صورت سود و زیان هست و درآمدها و هزینه های تحقق نیافته (سایر اقلام سود و زیان جامع) شامل موارد زیر هست؛
سود یا زیان تسعیر صورتهای مالی عملیات خارجی،
مازاد تجدید ارزیابی دارایی ها (داراییهای ثابت مشهود و نامشهود، سرمایه گذاریها)
تجدید اندازه گیری طرحهای با مزایای معین.
صورت تغییرات در حقوق مالکانه:
این صورت مالی یه صورت مالی جدید هست که از اسفند ۱۳۹۷ به جمع صورت های مالی قبلی اضاف شده، این صورت مالی تغییرات اجزای حقوق مالکانه (سرمایه، اندوختهها، مازاد تجدید ارزیابی، افزایش سرمایه در جریان، سود یا زیان انباشته، سهام خزانه، صرف سهام، صرف سهام خزانه و …) رو به ما نشون میده.همونطور که قبلأ گفتم، گردش حساب سود یا زیان انباشته دیگه در زیر صورت سود و زیان ارائه نمیشه، بلکه در این صورت مالی ارائه میشه،
نکته: تغییرات سرمایه شرکإ در این صورت مالی نشون داده میشه،
نکته: تخصیص اندوخته قانونی در این صورت مالی نشون داده میشه،
نکته: این صورت مالی تغییرات خالص ارزش داراییها رو بجز معامله با مالکان به عنوان مالک (آورده مالکان، تقسیم سود بین آنها، بازخرید ابزار مالکانه) رو نشون میده،
نکته: این صورت مالی تغییرات حساب سود یا زیان انباشته (تخصیص سود سهام، مبلغ تعدیلات سنواتی و اثر انباشته تغییر در رویههای حسابداری و…) رو نشون میده.
صورت جریانهای نقدی (صورت مالی پنجم و آخر):
این صورت مالی جریان های نقدی (ورود و خروج نقدی- “فقط نقدی”) شرکت رو در سه طبقه عملیاتی، سرمایه گذاری و تامین مالی نشون میده،
نکته: این صورت مالی (بر عکس هر چهار صورت مالی دیگه) یه صورت مالی مبتنی بر مبنای نقدی هست (یعنی فقط و فقط دریافتها و پرداختهای نقدی توی این صورت مالی درج میشه)،
نکته: هیچ آیتم و معامله و رویداد مالی غیر نقدی نباید در این صورت مالی ارائه بشه (به دلیل نکتهای که در بالا گفتم) مثل هزینه استهلاک، هزینه مالیات، افزایش سرمایه از محل مطالبات حال شده، خرید دارایی ثابت در ازای موجودی کالا و…
نکته: این صورت مالی سه طبقه داره؛
۱. جریانهای نقدی فعالیتهای عملیاتی،
۲. جریانهای نقدی فعالیتهای تامین مالی،
۳. جریانهای نقدی فعالیتهای سرمایه گذاری،
نکته: نحوه محاسبه جریانهای نقدی فعالیتهای سرمایه گذاری و تامین مالی به یه روش ثابت و خاص تهیه و محاسبه میشه، اما برای محاسبه جریانهای نقدی فعالیتهای عملیاتی دو روش مستقیم و غیر مستقیم داریم،
تا به اینجا، اهمیتِ مهارتِ تهیه صورت های مالی و همچنین انواع صورت های مالی رو باهمدیگه بررسی کردیم. در ادامه، میخوام بپردازم به بررسی دقیقِ تهیه صورت های مالی و ابزار های لازم برای این کار؛
برای تهیه صورتهای مالی به چه ابزاری نیاز داریم؟
1حداقل دانشی مناسب از استانداردهای حسابداری شماره ۱ و ۲ مصوب اسفند ۱۳۹۷ و سایر استانداردهای مربوطه (استانداردهایی که توی واحد تجاری مورد گزارشگر موضوعیت دارن عمدتأ استانداردهای ۴، ۸، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۴۳ و…)،
۲ شناختی نسبی از فعالیت واحد مورد کزارشگر،
۳ تراز آزمایشی سال مورد گزارشگر،
۴ اظهارنامه مالیات عملکرد سال مورد گزارشگر،
۵ فایل اکسل صورتهای مالی سال قبل (در صورتی که اولین سالی هست که شرکت صورتهای مالی تهیه میکنه باید به عبارتی دیگه همزمان دو صورت مالی تهیه بشه یکی برای امسال و دومی برای اقلام مقایسهای یا همون صورتهای مالی سال قبل)،
۶ گزارش حسابها (شامل: ریز خرید به تفکیک اشخاص و ریز فروش به تفکیک کالا و محصول، ریز بهای تمام شده به تفکیک کالا، مانده بدهکاران و بستانکاران، ریز موجودیهای نقد و بانک، مانده پیش دریافتها و پیش پرداختها، ریز سفارشات خارجی، گردش بهای تمام شده، گردش داراییهای ثابت مشهود و نامشهود، مانده موجودیهای کالا به تفکیک انواع موجودی کالا، سهامداران به ریز میزان سرمایه و تعداد سهام، گردش حساب اندوختهها، گردش و ریز تسهیلات همراه با کارت و قرارداد تسهیلات و…)،
۷ کاربرگ ۶۰۲۰ (یک ابزار کار برای حسابداران و حسابرسان برای کنترل تهیه صورتهای مالی).
برای تهیه صورتهای مالی چه استانداردهایی را باید بدانیم؟
اگر فکر میکنی برای تهیه صورتهای مالی فقط باید استانداردهای ۱ و ۲ رو بلد باشی، باید بگم که موضوع کمی پیچیدهتر از این حرفهاست!
تهیه صورتهای مالی فقط کنار هم گذاشتن اعداد و ارقام و تنظیم چند صورت مالی نیست!
برای اینکه بتونی صورتهای مالی صحیح و قابل اتکایی تهیه کنی، باید بدونی هر قلم مالی چطور باید “شناسایی، اندازهگیری، ارائه و افشا” بشه و برای پاسخ به این سؤالها، بسته به موضوع، باید سراغ استاندارد حسابداری مرتبط بری.
پس اگر سؤال تو هم اینه که:
«برای تهیه صورتهای مالی چه استانداردهایی رو باید بلد باشم؟»
در ادامه با هم بررسی میکنیم.
آیا دانستن استانداردهای ۱ و ۲ برای تهیه صورتهای مالی کافی است؟
خیر.
استانداردهای مربوط به نحوه ارائه صورتهای مالی و صورت جریانهای نقدی، بخش مهمی از کار تهیه صورتهای مالی هستند، اما برای تهیه صورتهای مالی کامل و صحیح، دونستن فقط این استانداردها کافی نیست.
چرا؟
چون در صورتهای مالی با اقلام و رویدادهای مختلفی سروکار داریم و هرکدوم ممکنه نحوه حسابداری، اندازهگیری، ارائه یا افشای خاص خودشون رو داشته باشند.
مثلاً وقتی با داراییهای ثابت، موجودی کالا، مالیات، درآمد، مزایا و تعهدات کارکنان، رویدادهای بعد از دوره گزارشگری و موارد مشابه مواجه میشی، دیگه نمیتونی فقط به استانداردهای مربوط به ارائه صورتهای مالی اکتفا کنی.
اینجاست که شناخت استانداردهای مرتبط اهمیت پیدا میکند.
برای تهیه صورتهای مالی چه استانداردهایی را باید بلد باشیم؟
قرار نیست برای تهیه صورتهای مالی تمام استانداردهای حسابداری را با یک میزان عمق حفظ باشی!
اما باید استانداردهای مهم و پرکاربرد را بشناسی و بدونی در چه شرایطی باید به سراغ هر استاندارد بری.
از جمله استانداردهایی که در بسیاری از کارهای حسابداری و تهیه صورتهای مالی کاربرد دارن میشه به استانداردهای ۴، ۵، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۴۳ و سایر استانداردهای مرتبط حسب مورد اشاره کرد.
اما یک نکته مهم وجود داره:
فقط دانستن شماره استاندارد کافی نیست.
باید بدونی هر استاندارد درباره چیه، چه موضوعاتی را پوشش میده و در چه موقعیتی باید به آن مراجعه کنی.
مثلاً فرض کن برای داراییهای ثابت شرکت، مخارج قابلتوجهی بعد از تحصیل دارایی انجام شده.
اینجا نباید صرفاً بر اساس تجربه شخصی تصمیم بگیری که این مخارج را چطور ثبت کنی.
باید سراغ استاندارد مرتبط بری و موضوع مخارج پس از تحصیل داراییهای ثابت مشهودرا بررسی کنی.
یا در یک موضوع دیگه ممکنه با رویدادی مواجه بشی که بعد از پایان دوره مالی اتفاق افتاده و لازم باشه بررسی کنی آیا این رویداد در صورتهای مالی دوره جاری اثری دارد یا خیر.
اینجاست که استاندارد مربوط به **رویدادهای بعد از دوره گزارشگری** به کار میآید.
پس مهارت اصلی فقط «حفظ کردن استانداردها» نیست؛ بلکه باید یاد بگیری:
**مسئله را تشخیص بده → استاندارد مرتبط را پیدا کن → بند مربوط را بخوان → سپس تصمیم حسابداری بگیر.**
چرا باید استانداردهای حسابداری را برای تهیه صورتهای مالی بلد باشیم؟
چون تهیه صورتهای مالی فقط یک کار شکلی نیست.
صورتهای مالی باید اطلاعات مالی را به شکل صحیح و قابل اتکا ارائه کنند، و برای این کار باید بدونیم هر قلم یا رویداد مالی چگونه باید در حسابداری منعکس شود.
اگر استانداردهای مرتبط را نشناسیم، ممکن است در موارد مختلف دچار اشتباه بشیم؛ مثلاً:
* یک قلم را اشتباه شناسایی کنیم؛
* مبلغ یک دارایی یا بدهی را نادرست اندازهگیری کنیم؛
* نحوه ارائه یک قلم را اشتباه انتخاب کنیم؛
* افشای لازم را در یادداشتهای توضیحی انجام ندهیم؛
* یا اساساً ندانیم که برای یک موضوع خاص باید به کدام استاندارد مراجعه کنیم.
بنابراین ممکن است صورتهای مالی در ظاهر مرتب و کامل باشند، اما از نظر نحوه حسابداری، ارائه یا افشا دارای ایراد باشند.
به همین دلیل، اگر واقعاً میخوای **تهیه صورتهای مالی** را یاد بگیری، یادگیری استانداردهای حسابداری بخش جداییناپذیر این مسیر است.
بهترین روش یادگیری استانداردهای حسابداری چیست؟
به نظر من، یکی از بهترین روشها برای یادگیری استانداردها، **مرور مداوم و مراجعهای** است.
یعنی چی؟
یعنی ابتدا متن استاندارد را بخون و سعی کن مفهوم آن را بفهمی، اما قرار نیست از همان روز اول تمام بندهای استاندارد رو حفظ کنی.
بعد، وقتی وارد کار واقعی شدی و با یک موضوع یا چالش حسابداری مواجه شدی، به استاندارد مربوطه مراجعه کن.
این کار باعث میشود استاندارد را در یک موقعیت واقعی یاد بگیری و ارتباط آن با کار حسابداری برایت قابل لمستر بشه.
مثلاً فرض کن برای داراییهای ثابت شرکت، مخارج سنگینی انجام شده.
به جای اینکه صرفاً بر اساس چیزی که قبلاً شنیدهای تصمیم بگیری، برو سراغ استاندارد مربوط به داراییهای ثابت و بخش مربوط به مخارج پس از تحصیل را بررسی کن.
این فرآیند را بارها و بارها تکرار کن.
بعد از مدتی اتفاق جالبی میافته:
وقتی با یک مسئله حسابداری مواجه میشوی، کمکم ذهنت خودش میرود سراغ اینکه:
«این موضوع مربوط به کدام استاندارده؟»
و دقیقاً همین مهارت است که در کار حسابداری خیلی ارزشمنده.
پس روش پیشنهادی میشود:
**مطالعه اولیه → مرور → انجام کار واقعی → مواجه شدن با مسئله → مراجعه به استاندارد → پیدا کردن راهحل → مرور دوباره**
این چرخه را مرتب تکرار کن.
آیا باید تمام استانداردهای حسابداری را حفظ کنیم؟
نه!
این یکی از اشتباهاتیه که خیلی از افرادی که تازه میخواهند استانداردها را یاد بگیرند مرتکب میشوند.
قرار نیست شماره تمام استانداردها، تمام بندها و تمام جزئیات آنها را حفظ کنی.
چیزی که مهمتره اینه که:
استانداردهای مهم را بشناسی، مفهومشون را بفهمی و بدونی در چه زمانی باید به آنها مراجعه کنی
حتی افراد باتجربه هم در مواجهه با موضوعات خاص، به متن استاندارد مراجعه میکنند.
پس مراجعه به استاندارد نشانه بلد نبودن نیست؛ اتفاقاً بخشی از کار حرفهای است.
برای یادگیری استانداردهای حسابداری چه منابعی پیشنهاد میشه؟
اینجا یک نکته مهم وجود دارد.
من نمیخواهم یک منبع را به همه پیشنهاد بدم و بگم «فقط همین کتاب را بخون!»
چرا؟
چون سبک یادگیری افراد مختلف با هم فرق دارد.
ممکنه یک نفر با یک کتاب بسیار مفصل و تشریحی عالی یاد بگیرد و شخص دیگری با همون کتاب ارتباط خوبی برقرار نکنه.
به همین دلیل پیشنهاد من اینه که چند منبع خوب رو بشناسی، اون ها را بررسی کنی و ببینی کدوم منبع بیشتر با سبک یادگیری خودت سازگاره.
۱. مروری جامع بر حسابداری مالی – استاد نوروش
اگر دنبال یک منبع **تفصیلی، تشریحی و مثالمحور** هستی، این کتاب میتونه گزینه مناسبی باشد.
از ویژگیهای آن میتوان به توضیحات نسبتاً کامل، مثالهای تشریحی، تستهای مختلف و ارائه مطالب مرتبط با استانداردهای حسابداری اشاره کرد.
۲. نشریه ۱۶۰ سازمان حسابرسی
اگر هدفت اینه که متن اصلی و خام استانداردها را مرتب مرور کنی، این منبع اهمیت زیادی داره.
پیشنهاد من اینه که در کنار منابع آموزشی، با **متن اصلی استانداردها** هم ارتباط داشته باشی.
چون در نهایت قراره برای حل مسائل واقعی، خودت بتوانی به متن استاندارد مراجعه کنی.
۳. کتاب آقای دانیال محجوب
این کتاب هم میتونه برای افرادی که دنبال نکات متفاوتتر، متن استانداردها، تست و یک منبع نسبتاً خلاصهتر هستن، گزینه مناسبی باشه.
در نهایت، پیشنهاد من این نیست که حتماً یکی از این منابع رو انتخاب کنی.
چند منبع را بررسی کن و ببین با کدامیک راحتتر ارتباط برقرار میکنی.
**منبع خوب برای تو، لزوماً همان منبع خوبی نیست که برای شخص دیگری بهترین انتخاب بوده .**
یک نکته مهم برای یادگیری استانداردها
اگر تازه میخوای استانداردهای حسابداری را شروع کنی، خودت را با حجم زیاد مطالب نترسون!
قرار نیست همه چیز رو یکباره یاد بگیری.
یک استاندارد را انتخاب کن.
متن آن رو بخوان.
مفهومش رو بفهم.
مثالهایش رو بررسی کن.
بعد در کار واقعی هرجا با موضوع مرتبط مواجه شدی، دوباره به همون استاندارد برگرد.
با تکرار این فرآیند، مطالب بهمرور در ذهنت تثبیت میشوند.
استانداردها را برای حفظ کردن نخون؛ برای حل مسئله بخون.
روش چندمرحلهای و کاملاً کاربردی برای یادگیری تهیه صورت جریانهای نقدی
اگر تا حالا سعی کردی **صورت جریانهای نقدی** رو یاد بگیری ولی بعد از مطالعه استاندارد حسابداری شماره ۲ هنوز موقع تهیه عملی اون سردرگم میشی، احتمالاً مشکل از این نیست که «استعدادش رو نداری» یا «صورت جریانهای نقدی خیلی سخته»!
مشکل خیلی وقتها اینه که مسیر یادگیری درستی رو طی نکردیم.
روشی که در ادامه میخونید، یک روش چندمرحلهای و کاملاً کاربردی و عملی برای یادگیری **تهیه صورت جریانهای نقدی** هست؛ روشی که خودم انجامش دادم، نتیجه گرفتم و به افراد زیادی پیشنهادش کردم و بازخوردهای خوبی هم ازش گرفتم.
پس بدون پیشداوری ذهنی، یک بار این مسیر رو کامل انجام بده و بعد نتیجه رو ببین.
مرحله اول: استاندارد حسابداری شماره ۲ را عمیق بخوان
اولین و مهمترین مرحله اینه که بری سراغ **استاندارد حسابداری شماره ۲ ایران؛ صورت جریانهای نقدی**.
اما قرار نیست یک بار سریع بخونیش و بگی «خب، تموم شد!»
حداقل **۵ مرتبه** استاندارد رو با دقت مطالعه کن.
در زمان مطالعه:
* نکات مهم رو یادداشت کن؛
* برای خودت جزوهبرداری کن؛
* قسمتهایی که متوجه نمیشی علامت بزن؛
* مثالها و توضیحات استاندارد رو با دقت بررسی کن؛
* و سعی کن مفهوم مطالب رو بفهمی، نه اینکه فقط متن رو حفظ کنی.
اگر بعد از مطالعه اول احساس کردی هنوز خیلی از مطالب برات جا نیفتاده، نگران نباش.
قرار نیست از همون بار اول همه چیز رو کامل بفهمی.
**مرورهای بعدی اهمیت زیادی دارن.**
هدف این مرحله اینه که با ساختار و منطق صورت جریانهای نقدی آشنا بشی و متن استاندارد برای ذهنت غریبه نباشه.
مرحله دوم: یک منبع عملی و کاربردی بخوان
بعد از اینکه چند مرتبه استاندارد حسابداری شماره ۲ رو مطالعه کردی، وقتشه بری سراغ یک منبع آموزشی که موضوع رو از جنبه عملیتر بررسی کنه.
یکی از منابعی که میتونی در این مرحله استفاده کنی، کتاب:
**«تهیه عملی صورت جریانهای نقدی» از آقای دانیال محجوب**
هست.
هدف این مرحله اینه که مطالبی که در استاندارد خوندی، کمکم برات از حالت تئوری خارج بشه و ارتباطشون رو با نحوه تهیه واقعی صورت جریانهای نقدی بهتر درک کنی.
مرحله سوم: صورتهای مالی نمونه را بررسی کن
حالا وقتشه بری سراغ **صورتهای مالی نمونه سازمان حسابرسی**.
در این مرحله، تمرکزت رو روی بخشهای مرتبط با صورت جریانهای نقدی بذار.
بهخصوص:
* صورت جریانهای نقدی؛
* یادداشت نقد حاصل از عملیات؛
* یادداشت سایر درآمدها و هزینههای غیرعملیاتی.
این بخش خیلی مهمه.
چرا؟
چون اینجا دیگه با یک نمونه واقعی از ارائه صورتهای مالی مواجهی و میتونی ببینی مطالبی که در استاندارد و کتاب خوندی، در صورتهای مالی چطور خودشون رو نشون میدن.
پس فقط صورت جریانهای نقدی رو نگاه نکن.
**یادداشتهای توضیحی مرتبط رو هم با دقت بررسی کن.**
سعی کن بفهمی اعداد و ارقام از کجا اومدن و ارتباطشون با اطلاعات سایر بخشهای صورتهای مالی چیه.
مرحله چهارم: خودت یک صورت جریانهای نقدی تهیه کن
حالا دیگه وقت عمله.
یک **تراز آزمایشی** بردار و خودت شروع کن به تهیه صورت جریانهای نقدی.
در این مرحله خیلی مهم نیست تراز آزمایشی مربوط به چه شرکتی باشه، چه نوع فعالیتی داشته باشه یا مربوط به چه دوره مالیای باشه.
چیزی که اهمیت داره اینه که **خودت دست به کار بشی.**
یعنی فقط صورت جریانهای نقدی آماده رو نگاه نکنی.
خودت اعداد رو بررسی کن.
خودت طبقهبندی کن.
خودت محاسبات رو انجام بده.
و در نهایت خودت صورت جریانهای نقدی رو تهیه کن.
ممکنه اینجا با کلی سؤال و ابهام مواجه بشی.
اتفاقاً خوبه!
چون دقیقاً همین سؤالها باعث میشن دوباره به استاندارد برگردی و مطالب رو عمیقتر یاد بگیری.
هرجا گیر کردی، بهجای اینکه سریع جواب آماده رو پیدا کنی، اول سعی کن خودت مسئله رو حل کنی و بعد برای بررسی پاسخ به استاندارد و منابع آموزشی مراجعه کن.
مرحله پنجم: دوباره صورتهای مالی نمونه را بررسی کن
حالا برگرد به **مرحله سوم**.
صورت جریانهای نقدی و یادداشتهای مرتبط در صورتهای مالی نمونه رو دوباره بررسی کن.
اما این بار با دید متفاوتی نگاه کن.
چون حالا خودت یک صورت جریانهای نقدی تهیه کردی، احتمالاً خیلی از چیزهایی که دفعه اول متوجهشون نمیشدی، برات واضحتر شده.
این مرحله رو حداقل **۵ مرتبه** تکرار کن.
یعنی:
**مطالعه → تمرین عملی → بررسی صورتهای مالی نمونه → دوباره مطالعه و بررسی**
این چرخه رو ادامه بده.
نکته بسیار مهم در یادگیری صورت جریانهای نقدی
اگر بخوام کل این روش رو در یک جمله خلاصه کنم، باید بگم:
**اساس درک و یادگیری تهیه صورت جریانهای نقدی، داشتن درک خوب و کافی از استاندارد حسابداری شماره ۲ و صورتهای مالی نمونه است.**
پس اگر در تهیه صورت جریانهای نقدی مشکل داری، لزوماً نباید دنبال یک فرمول یا تکنیک جدید بگردی.
گاهی اوقات باید برگردی و ببینی:
**آیا واقعاً استاندارد شماره ۲ رو خوب فهمیدی؟**
آیا میتونی مطالب استاندارد رو در صورتهای مالی نمونه پیدا کنی؟
آیا میتونی اعداد و اطلاعات صورتهای مالی رو به استاندارد ارتباط بدی؟
و مهمتر از همه:
**آیا خودت چند بار صورت جریانهای نقدی تهیه کردی؟**
اگر جواب این سؤالها «نه» هست، احتمالاً باید چند مرحله از این مسیر رو دوباره تکرار کنی.
مسیر پیشنهادی یادگیری در یک نگاه
اگر بخوای این روش رو خیلی خلاصه داشته باشی:
**۱. استاندارد حسابداری شماره ۲ → حداقل ۵ مرتبه مطالعه عمیق**
⬇️
**۲. مطالعه کتاب «تهیه عملی صورت جریانهای نقدی»**
⬇️
**۳. بررسی صورت جریانهای نقدی و یادداشتهای مرتبط در صورتهای مالی نمونه سازمان حسابرسی**
⬇️
**۴. تهیه عملی صورت جریانهای نقدی از روی یک تراز آزمایشی**
⬇️
**۵. تکرار مرحله سوم حداقل ۵ مرتبه**
⬇️
**۶. در صورت وجود ابهام، مراجعه مجدد به استاندارد و منابع**
این مسیر رو انجام بده و اجازه بده یادگیری از حالت «خواندن» به حالت **حل مسئله و انجام کار واقعی** تبدیل بشه.
برای تهیه صحیح صورت جریانهای نقدی، قبل از هر چیز باید با انواع اقلام عملیاتی، سرمایهگذاری و تأمین مالی آشنا باشیم. در این مطلب میخواهیم خیلی ساده بررسی کنیم که چه مواردی در طبقه فعالیتهای عملیاتی قرار میگیرند.
طبقه عملیاتی در صورت جریانهای نقدی چیست؟
بر اساس بند ۶ استاندارد حسابداری شماره ۲، فعالیتهای عملیاتی به جریانهای نقدی مربوط به فعالیتهای اصلی و درآمدزای واحد تجاری گفته میشود.
به زبان ساده، هر حساب یا رویداد مالی که به فعالیتهای اصلی و درآمد عملیاتی شرکت مربوط باشد، معمولاً باید در طبقه فعالیتهای عملیاتی صورت جریانهای نقدی قرار بگیرد.
چه مواردی در طبقه عملیاتی قرار میگیرند؟
از مهمترین اقلام این بخش میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- دریافتهای نقدی حاصل از درآمدهای عملیاتی
- پرداخت حقوق و دستمزد کارکنان
- پرداخت اجاره و بیمه
- پرداخت بهای تمامشده و هزینههای جاری
- دریافت و پرداخت مرتبط با قراردادهای جاری
- تغییرات موجودی کالا
- پیشدریافت از مشتریان
- پیشپرداخت به تأمینکنندگان
- پرداخت یا دریافت وام به کارکنان در صورتی که در چارچوب فعالیتهای عملیاتی شرکت باشد
- سایر دریافتها و پرداختهای نقدی که مستقیماً به فعالیت اصلی و روزمره شرکت مربوط میشوند.
یک نکته مهم
برای تشخیص طبقه یک جریان نقدی، فقط نباید به اسم حساب نگاه کنیم؛ بلکه باید ببینیم این جریان نقدی به چه فعالیتی مربوط است و چه نقشی در فعالیت اصلی شرکت دارد.
پس اگر میخواهی صورت جریانهای نقدی را درست تهیه کنی، باید بتوانی ارتباط هر دریافت و پرداخت نقدی را با فعالیتهای عملیاتی، سرمایهگذاری یا تأمین مالی بهدرستی تشخیص بدهی.
در صورت مالی نمونه سازمان حسابرسی هیچ جایگاهی برای قرار دادنِ هزینه کارمزد خدمات بانکی توی هزینه های مالی نیست و این دو کاملأ باهم قرق دارن حتی توی ماهیت هم باهم فرق دارن.
توی صورت سود و زیان هزینه مالی بعد از سود یا زیان عملیاتی میاد و یه قلمِ غیر عملیاتی هست ملی بازم مدیران مالی عزیز این هزینه رو میبرن بالای سود و زیان عملیاتی؛
در نتیجه وقتی دارن نقد حاصل از عملیات رو محاسبه میکنن هزینه مالی شون میره در طبقه جریانهای نقد عملیاتی ولی نباید اینطور باشه.
طبقه تأمین مالی در صورت جریانهای نقدی شامل چه مواردی است؟
در بخش قبلی درباره فعالیتهای عملیاتی صحبت کردیم. حالا میرسیم به یکی دیگر از بخشهای مهم صورت جریانهای نقدی؛ یعنی فعالیتهای تأمین مالی.
تعریف مهم
بر اساس بند ۶ استاندارد حسابداری شماره ۲، فعالیتهای تأمین مالی به فعالیتهایی گفته میشود که باعث تغییر در مبلغ و ترکیب حقوق مالکانه و استقراضهای واحد تجاری میشوند.
به زبان سادهتر، هر جریان نقدی که باعث شود منابع مالی شرکت از محل سرمایه صاحبان سهام یا بدهی و استقراض افزایش یا کاهش پیدا کند، در طبقه فعالیتهای تأمین مالی قرار میگیرد.
چه مواردی در طبقه تأمین مالی قرار میگیرند؟
از مهمترین اقلام این بخش میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- دریافت تسهیلات از بانکها و سایر اشخاص
- بازپرداخت تسهیلات و وامها
- دریافت و بازپرداخت مبالغ مربوط به سرمایهگذاریها و اوراق مشارکت دیگر
- آورده نقدی سهامداران و سایر منابع تأمین مالی از طرف مالکان
- برداشت نقدی سهامداران
- پرداخت سود سهام
- پرداخت سود مربوط به اوراق مشارکت
یک نکته مهم
برای تشخیص فعالیتهای تأمین مالی، باید ببینیم این جریان نقدی چه اثری روی حقوق مالکانه یا بدهیهای شرکت دارد.
بنابراین، اگر یک دریافت یا پرداخت نقدی باعث تغییر در سرمایه سهامداران یا میزان استقراض شرکت شود، باید بررسی کنیم که آیا در طبقه فعالیتهای تأمین مالی صورت جریانهای نقدی قرار میگیرد یا خیر.
در نتیجه، شناخت درست این طبقه در کنار فعالیتهای عملیاتی و سرمایهگذاری به ما کمک میکند صورت جریانهای نقدی را دقیقتر و مطابق استاندارد تهیه کنیم.
*نکات مهمی در بابت جریانهای نقدی صورت جریانهای نقدی:*
*سود سهام دریافتی* نقدی کجا میشینه؟
توی طبقه *سرمایه گذاری*،
سود سهام پرداختی* نقدی کجا میشینه؟
توی طبقه *تامین مالی*،
*تسهیلات دریافتی* نقدی کجا میشینه؟
اگه شرکت عادی باشه (غیر از مؤسسه مالی)، توی طبقه *تامین مالی*،
اگه مؤسسه مالی باشه، توی *طبقه عملیاتی*،
*تسهیلات پرداختی* نقدی کجا میشینه؟
اگه شرکت عادی باشه (غیر از مؤسسه مالی)، توی طبقه *سرمایه گذاری*،
اگه مؤسسه مالی باشه، توی *طبقه عملیاتی*،
یکی از مواردی که قبل از تهیه صورتهای مالی باید در تراز بررسی کنیم، حسابهای بدهکاران و بستانکاران با مانده خلاف ماهیت است.
مانده خلاف ماهیت بدهکاران
اگر حساب دریافتنی یک مشتری بستانکار شده باشد، معمولاً یعنی مبلغی بیشتر از میزان فروش یا فاکتور از مشتری دریافت کردهایم.
راهحل:
- اگر مبلغ اضافه، مربوط به اشتباه در واریز یا اضافهدریافت باشد → به حساب بستانکاران تجاری منتقل شود.
- اگر مبلغ مربوط به پیشفاکتور باشد → به حساب پیشدریافت مشتریان منتقل شود.
مانده خلاف ماهیت بستانکاران
اگر حساب پرداختنی یک تأمینکننده بدهکار شده باشد، معمولاً یعنی مبلغی بیشتر از میزان خرید یا فاکتور به تأمینکننده پرداخت کردهایم.
راهحل:
- اگر مبلغ اضافه، مربوط به اضافهپرداخت یا اشتباه در پرداخت باشد → به حساب بدهکاران تجاری منتقل شود.
- اگر مبلغ مربوط به پیشفاکتور تأمینکننده باشد → به حساب پیشپرداخت خرید منتقل شود.
نکته مهم
مانده خلاف ماهیت همیشه به معنی اشتباه حسابداری نیست؛ اما قبل از تهیه صورتهای مالی باید علت آن بررسی و در صورت نیاز، طبقهبندی حساب اصلاح شود.
مراحل تهیه کاربرگ جریانهای نقد به روش غیرمستقیم
برای تهیه کاربرگ جریانهای نقد به روش غیرمستقیم، میتونیم مراحل زیر رو دنبال کنیم:
۱. ابتدا اکسل صورت وضعیت مالی سال جاری و سال قبل رو آماده کنید.
۲. موارد اضافی مثل ستونهای خالی، شماره یادداشتها و سطرهای جمع را حذف کنید و فقط نام حسابها، مانده سال جاری و سال قبل و حسابهای دارایی، بدهی و حقوق مالکانه را نگه دارید.
۳. حسابهای موجودی نقد و بانک را از بخش داراییها حذف کنید؛ چون در نهایت قرار است تغییرات موجودی نقد را خودمان محاسبه کنیم.
۴. در کنار مانده سال جاری و سال قبل، یک ستون به نام «تغییرات» ایجاد کنید.
۵. تغییرات حسابها را محاسبه کنید:
- در داراییها: مانده سال قبل − مانده سال جاری
- در بدهیها و حقوق مالکانه: مانده سال جاری − مانده سال قبل
دلیل این روش این است که در صورت جریانهای نقدی، بهطور کلی افزایش داراییها باعث کاهش نقد و افزایش بدهیها باعث افزایش نقد میشود.
۶. در نهایت، دو ستون دیگر با عنوان «تعدیلات افزایشی» و «تعدیلات کاهشی» ایجاد کنید تا تعدیلات لازم برای تهیه صورت جریانهای نقدی به روش غیرمستقیم را در آن ثبت کنیم.
نکته: در این مرحله هنوز کاربرگ کامل نشده؛ حالا باید سراغ تعدیلات برویم تا مشخص شود کدام تغییرات باید به سود یا زیان اضافه و کدام موارد از آن کسر شوند.
مراحل تهیه کاربرگ جریانهای نقد به روش غیرمستقیم
برای تهیه کاربرگ جریانهای نقد به روش غیرمستقیم، میتونیم مراحل زیر رو دنبال کنیم:
۱. ابتدا اکسل صورت وضعیت مالی سال جاری و سال قبل رو آماده کنید.
۲. موارد اضافی مثل ستونهای خالی، شماره یادداشتها و سطرهای جمع را حذف کنید و فقط نام حسابها، مانده سال جاری و سال قبل و حسابهای دارایی، بدهی و حقوق مالکانه را نگه دارید.
۳. حسابهای موجودی نقد و بانک را از بخش داراییها حذف کنید؛ چون در نهایت قرار است تغییرات موجودی نقد را خودمان محاسبه کنیم.
۴. در کنار مانده سال جاری و سال قبل، یک ستون به نام «تغییرات» ایجاد کنید.
۵. تغییرات حسابها را محاسبه کنید:
- در داراییها: مانده سال قبل − مانده سال جاری
- در بدهیها و حقوق مالکانه: مانده سال جاری − مانده سال قبل
دلیل این روش این است که در صورت جریانهای نقدی، بهطور کلی افزایش داراییها باعث کاهش نقد و افزایش بدهیها باعث افزایش نقد میشود.
۶. در نهایت، دو ستون دیگر با عنوان «تعدیلات افزایشی» و «تعدیلات کاهشی» ایجاد کنید تا تعدیلات لازم برای تهیه صورت جریانهای نقدی به روش غیرمستقیم را در آن ثبت کنیم.
نکته: در این مرحله هنوز کاربرگ کامل نشده؛ حالا باید سراغ تعدیلات برویم تا مشخص شود کدام تغییرات باید به سود یا زیان اضافه و کدام موارد از آن کسر شوند.
برای تهیه صورتهای مالی به چه ابزاری نیاز داریم؟
*کاربرگ ۶۰۲۰ (یک ابزار کار برای حسابداران و حسابرسان برای کنترل تهیه صورتهای مالی)*
کاربرگ ۶۰۲۰ یک ابزار کنترلی برای حسابداران و حسابرسان هست این کاربرگ که معمولا در فایلهای اکسل تهیه میشه و شامل چند آیتم مهمِ زیر هست:
۱ ستون شرح و مانده پایان دوره حسابهای واحد گزارشگر طبق تراز آزمایشی قبل از بستن حسابها برای سال مورد گزارش،
۲ ستون طبقه بندی و اصلاحاتِ قابل اعمال روی مانده حسابها طبق تراز آزمایشی تا به یک تراز آزمایشی صحیح و آماده برای تهیه صورتهای مالی دست پیدا بکنیم،
۳ ستون مانده حسابها طبق صورتهای مالی، که نشان دهنده مانده حسابها طبق تراز آزمایشی هست البته بعد از اعمال اصلاحاتی که در مورد ۲ بالا گفتم و این ماندههای اصلاح شده دقیقا همون مانده هایی از تراز آزمایشی هست که در صورتهای مالی میشینه.
انواع اصلاحات احتمالی قابل اعمال بر تراز آزمایشی پیش از تهیه صورتهای مالی:
۱. اصلاح مانده حسابهای خلاف ماهیت بدهکاران و بستانکاران،
۲. مستهک کردن حسابهای پیش پرداخت هزینه و پیش دریافت درآمد،
۳. طبقه بندیهای حسابها،
و…
چطور کاربرگ ۶۰۲۰ را به شکل عملی تهیه کنیم؟
کاربرگ ۶۰۲۰ یکی از کاربرگهای مهم برای طبقهبندی و اصلاح حسابها قبل از تهیه صورتهای مالی است. برای تهیه عملی این کاربرگ میتونیم مراحل زیر رو پیش ببریم:
مراحل تهیه کاربرگ ۶۰۲۰
۱. استخراج تراز آزمایشی
ترجیحاً تراز آزمایشی کل، معین و تفصیل را در قالب اکسل استخراج کنید؛ به شکلی که مانده تمام حسابها در هر سه سطح مشخص باشد.
۲. حذف ستونهای اضافی
ستونهای گردش طی دوره، مانده ابتدای دوره و در صورت وجود، حسابهای انتظامی را حذف کنید.
حسابهای انتظامی معمولاً در صورتهای مالی شناسایی نمیشوند و صرفاً در یادداشتها افشا میشوند. همچنین اغلب مانده بدهکار و بستانکار آنها برابر است و تأثیری در جمع ماندهها ندارند.
۳. آمادهسازی ستونها
در این مرحله بهتر است فقط این ستونها را داشته باشیم:
- شرح حساب
- مانده بدهکار
- مانده بستانکار
۴. ایجاد ستونهای اصلاحات
دو ستون دیگر با عنوانهای «طبقهبندی» و «اصلاحات افزایشی و کاهشی» ایجاد کنید.
۵. انجام اصلاحات و طبقهبندیها
حالا حسابها را بررسی کرده و اصلاحات و طبقهبندیهای لازم را انجام دهید تا در نهایت مانده حسابها با اقلام ارائهشده در صورتهای مالی مطابقت داشته باشد.
مهمترین اصلاحات و طبقهبندیها در کاربرگ ۶۰۲۰
از جمله مواردی که ممکن است در این کاربرگ نیاز به اصلاح یا طبقهبندی داشته باشند:
- اصلاح حسابهای بدهکاران و بستانکاران با مانده خلاف ماهیت
- مستهلک کردن مانده پیشپرداخت هزینهها
- مستهلک کردن پیشدریافت درآمدها
- طبقهبندی مجدد حسابها بر اساس ماهیت واقعی آنها
- انتقال پیشپرداختهای سرمایهای از حساب پیشپرداختها به داراییهای ثابت
- اصلاح و طبقهبندی سایر حسابهایی که برای ارائه صحیح در صورتهای مالی نیاز به تغییر دارند.
در واقع، هدف اصلی کاربرگ ۶۰۲۰ اینه که تراز آزمایشی خام رو به تراز آماده برای تهیه صورتهای مالی تبدیل کنیم؛ یعنی حسابها را بررسی، اصلاح و در جای درست خودشان طبقهبندی کنیم.
در کاربرگ ۶۰۲۰ فقط به اسم حسابها نگاه نمیکنیم، بلکه ماهیت واقعی حساب و کارکرد آن در شرکت را بررسی میکنیم.
دو نکته کلیدی که باید در تهیه کاربرگ ۶۰۲۰ همیشه در نظر داشته باشیم:
۱. شناخت ماهیت و طبقهبندی حسابها
اول باید بفهمیم واقعاً با چه نوع حسابی طرف هستیم. ممکن است اسم یک حساب با ماهیت واقعی آن متفاوت باشد.
مثلاً اگر مبلغی به عنوان پیشپرداخت بابت ساخت خط تولید پرداخت شده باشد، در ظاهر یک «پیشپرداخت» است؛ اما از نظر ماهیت، یک پیشپرداخت عادی نیست.
چون این مبلغ مستقیماً بابت ایجاد یک دارایی ثابت پرداخت شده، باید در طبقه پیشپرداختهای سرمایهای قرار بگیرد و در صورت وضعیت مالی نیز در بخش داراییهای ثابت ارائه شود.
پس در کاربرگ ۶۰۲۰ نباید صرفاً بر اساس عنوان حساب تصمیم بگیریم؛ باید ماهیت واقعی حساب را تشخیص بدهیم.
۲. شناخت کارکرد حسابها در شرکت
نکته مهم بعدی این است که بدانیم هر حساب در شرکت چه کاربردی دارد و مربوط به کدام فعالیت است.
مثلاً فرض کنید شرکت بخشی از داراییهای ثابت خود را برای تولید محصولات استفاده میکند.
در این حالت نمیتوانیم کل هزینه استهلاک این داراییها را به عنوان هزینههای عمومی و اداری ثبت کنیم.
باید مشخص کنیم این داراییها در چه بخشی استفاده میشوند و هزینه استهلاک آنها را بر اساس یک مبنای منطقی و قابل اتکا بین بخشهای مربوطه، از جمله بهای تمامشده و هزینههای عمومی و اداری، تخصیص دهیم.
نکات مهم کنترلی در کاربرگ ۶۰۲۰
برای اینکه مطمئن شویم کاربرگ ۶۰۲۰ را درست تهیه کردهایم، چند کنترل مهم را همیشه باید در نظر داشته باشیم:
۱. کنترل جمع ستونها
جمع ستونهای طبقهبندی، اصلاحات افزایشی و اصلاحات کاهشی باید با یکدیگر برابر باشد. اگر این اعداد برابر نباشند، یعنی جایی از کار اشتباه انجام شده است.
۲. خلاف ماهیتها را تهاتر نکنیم
تا حد امکان، حسابهای دارای مانده خلاف ماهیت را در جایگاه صحیح خودشان طبقهبندی کنیم و صرفاً برای صفر کردن حسابها آنها را با حسابهای دیگر تهاتر نکنیم؛ حتی اگر مبلغشان کم باشد.
۳. کنترل معادله حسابداری
در پایان کار، مانده نهایی ستونها باید به معادله اساسی حسابداری برسد:
داراییها = بدهیها + حقوق مالکانه
این یکی از مهمترین کنترلهای نهایی کاربرگ ۶۰۲۰ است.
۴. ماهیت و جایگاه صحیح حسابها را بشناسیم
در تهیه صورتهای مالی، فقط اسم حساب کافی نیست؛ باید بدانیم هر حساب در کدام طبقه و در چه جایگاهی ارائه میشود.
مثلاً:
هزینه بهره تسهیلات نباید قبل از سود یا زیان عملیاتی ارائه شود؛ این مبلغ در هزینههای مالی و بعد از سود یا زیان عملیاتی قرار میگیرد.
کارمزد خدمات بانکی هم نباید همراه با هزینه بهره تسهیلات در هزینههای مالی قرار بگیرد.
کارمزد خدمات بانکی در هزینههای فروش، عمومی و اداری و قبل از رسیدن به سود یا زیان عملیاتی ارائه میشود.
پس شناخت صحیح طبقهبندی، ماهیت و کدینگ حسابها یکی از مهمترین مهارتها در تهیه کاربرگ ۶۰۲۰ و صورتهای مالی است.
آموزش عملی تهیه یادداشتهای توضیحی
برای تهیه درست یادداشتهای توضیحی، دو سؤال اصلی داریم:
برای هر حساب چه اطلاعاتی باید افشا شود؟
مثلاً برای درآمدهای عملیاتی: فروش کل، فروش به تفکیک مشتری و کالا و مقایسه فروش با بهای تمامشده.
این اطلاعات را از کجا استخراج کنیم؟
از گزارشهای سیستمهای فروش، انبار و حسابداری مثل فروش به تفکیک کالا و گردش موجودی.
مهمترین سرفصلها
صورت سود و زیان: درآمد عملیاتی، بهای تمامشده، هزینههای فروش و اداری، سایر درآمدها و هزینهها، هزینه مالی و مالیات.
صورت وضعیت مالی: داراییهای ثابت و نامشهود، سرمایهگذاریها، دریافتنیها، موجودی کالا، پیشپرداختها، نقد، سرمایه و اندوختهها، سود انباشته، تسهیلات، پرداختنیها، ذخایر و مالیات.
در تهیه هر یادداشت، هم الزامات افشای استاندارد مربوطه و هم صورتهای مالی نمونه را باید در نظر بگیریم.